Συμφωνία για τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και των άλλων ένοπλων οργανώσεων στη Λωρίδα της Γάζας ανακοίνωσε την Πέμπτη 30 Ιουλίου ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Δύο στελέχη της Χαμάς επιβεβαίωσαν ανώνυμα στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι επιτεύχθηκε συμφωνία, έπειτα από διαπραγματεύσεις με τη συμμετοχή της Αιγύπτου, του Κατάρ και της Τουρκίας. Το σχέδιο συνδέει την παράδοση των όπλων με την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων και τη δημιουργία νέου μηχανισμού ασφάλειας, αλλά η σειρά εφαρμογής των δεσμεύσεων και η τελική θέση του Ισραήλ δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως.
- Ο Τραμπ δήλωσε ότι το Συμβούλιο Ειρήνης κατέληξε σε συμφωνία για τον πλήρη αφοπλισμό των ένοπλων οργανώσεων στη Γάζα.
- Δύο στελέχη της Χαμάς επιβεβαίωσαν ανώνυμα στο AFP ότι έχει επιτευχθεί συμφωνία.
- Τα όπλα προβλέπεται να παραδοθούν σε μεταβατική παλαιστινιακή διοίκηση και διεθνείς μεσολαβητές, όχι στο Ισραήλ.
- Δεν έχει ανακοινωθεί επίσημη δημόσια αποδοχή του σχεδίου από την ισραηλινή κυβέρνηση.
Παλαιστινιακή επιτροπή θα αναλάβει τον έλεγχο των όπλων
Σύμφωνα με ανώτερο στέλεχος της Χαμάς που μίλησε στο AFP, η Εθνική Επιτροπή για τη Διοίκηση της Γάζας, ένα μεταβατικό σχήμα Παλαιστινίων τεχνοκρατών, θα καταγράψει και θα αποθηκεύσει τον οπλισμό βάσει συμφωνημένου χρονοδιαγράμματος. Η επιτροπή θα είναι η μόνη αρχή που θα επιτρέπεται να διατηρεί ή να ελέγχει όπλα στον θύλακο.
Η παράδοση θα γίνει προς τη μεταβατική διοίκηση και τους διεθνείς μεσολαβητές και όχι προς το Ισραήλ. Πληροφορίες από τις συνομιλίες αναφέρουν επίσης ότι το σχέδιο περιλαμβάνει την παράδοση όπλων από τις υπόλοιπες οργανώσεις, καθώς και την καταστροφή σηράγγων, αποθηκών και εγκαταστάσεων παραγωγής οπλισμού.
Ωστόσο, οι δημόσιες και παρασκηνιακές τοποθετήσεις της Χαμάς δεν είναι απολύτως ταυτόσημες. Ενώ στελέχη της επιβεβαίωσαν στο AFP τη συμφωνία, άλλο στέλεχος δήλωσε στο Reuters ότι η οργάνωση υπέβαλε «θετική και καλή» πρόταση, χωρίς να δεσμευθεί ρητά για πλήρη αφοπλισμό. Πηγές προσκείμενες στην οργάνωση εμφανίζουν ως σαφέστερη την πρόθεση παράδοσης του βαρέος οπλισμού, ενώ το καθεστώς των ελαφρών και ατομικών όπλων παραμένει ασαφές.
Η διαφορά ανάμεσα στην παράδοση του βαρέος οπλισμού και στον πλήρη αφοπλισμό είναι ουσιαστική, καθώς καθορίζει αν η Χαμάς θα πάψει πράγματι να διαθέτει αυτόνομη ένοπλη ισχύ.
Η αποχώρηση του Ισραήλ εξαρτάται από τη σειρά εφαρμογής
Ο Τραμπ χαρακτήρισε τη συμφωνία «μνημειώδες βήμα προς τη διαρκή ειρήνη και ασφάλεια». Όπως ανέφερε, μετά την ολοκλήρωση του αφοπλισμού οι ισραηλινές δυνάμεις θα αποσυρθούν και η Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης θα συνεργαστεί με νέα παλαιστινιακή αστυνομική δύναμη.
Στελέχη της Χαμάς δήλωσαν ότι αναμένουν από την Αίγυπτο, το Κατάρ και την Τουρκία να διασφαλίσουν την τήρηση των ισραηλινών δεσμεύσεων, συμπεριλαμβανομένης της σταδιακής αποχώρησης των στρατευμάτων. Η οργάνωση ζητεί από το Ισραήλ δέσμευση για τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων και αποχώρηση από τη Γάζα.
Από την ισραηλινή πλευρά δεν έχει δημοσιοποιηθεί επίσημη κυβερνητική αποδοχή. Ανώνυμος Ισραηλινός αξιωματούχος υποστήριξε ότι οι όροι δεν καλύπτουν την απαίτηση για πλήρη αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας και ότι δεν θα υπάρξει αποχώρηση από την αποκαλούμενη «Κίτρινη Γραμμή» πριν ολοκληρωθεί ο αφοπλισμός.
Αυτό σημαίνει ότι η ανακοίνωση μιας συμφωνίας δεν αρκεί από μόνη της για να αρχίσει η εφαρμογή: ο μηχανισμός επαλήθευσης και το ποια πλευρά θα κινηθεί πρώτη παραμένουν καθοριστικά.
Η συμφωνία εντάσσεται στη δεύτερη φάση της εκεχειρίας
Οι συνομιλίες αφορούν τη δεύτερη φάση της εύθραυστης εκεχειρίας που τέθηκε σε ισχύ στις 10 Οκτωβρίου 2025. Το ευρύτερο σχέδιο 20 σημείων του Τραμπ προβλέπει την απομάκρυνση της Χαμάς από τη διακυβέρνηση, μεταβατική παλαιστινιακή διοίκηση, σταδιακή ισραηλινή αποχώρηση, διεθνείς εγγυήσεις ασφάλειας και σχέδιο για την ανοικοδόμηση της Γάζας.
Η υπό ίδρυση Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης αναμένεται να περιλαμβάνει στρατιωτικούς από διάφορα κράτη και να λειτουργεί υπό την αιγίδα του Συμβουλίου Ειρήνης, του σχήματος που δημιούργησε ο Τραμπ. Οι μεσολαβητές συναντήθηκαν στο Κάιρο για τον αφοπλισμό, ενώ η αιγυπτιακή πρωτεύουσα αναμένεται να φιλοξενήσει νέα συνάντηση για τη δεύτερη φάση.
Για την ευρύτερη Ανατολική Μεσόγειο, συνεπώς και για την Ελλάδα, η σημασία βρίσκεται στην προοπτική σταθερότερου περιφερειακού περιβάλλοντος. Αυτό, όμως, θα εξαρτηθεί από το αν οι γενικές δεσμεύσεις μετατραπούν σε επαληθεύσιμα και αμοιβαία βήματα επί του πεδίου.
