Μπόρνχολμ: Οι δημιουργοί εξηγούν τη γοητεία του νησιού

«Υπάρχει έντονη αντίληψη ότι η ενίσχυση ολόκληρου του δημιουργικού περιβάλλοντος ωφελεί τους πάντες», λέει η Ντορτέα Φούντερ Κάας από το Bornholm Centre for Crafts, συνοψίζοντας τη φιλοσοφία πίσω από τη μεταμόρφωση του Μπόρνχολμ. Το δανέζικο νησί της Βαλτικής, ανάμεσα στη Σουηδία, τη Γερμανία και την Πολωνία, συνδυάζει πλέον εργαστήρια κεραμικής και γυαλιού, χώρους τέχνης, γαστρονομία και κοινοτικές πρωτοβουλίες. Η εξέλιξη αυτή προσελκύει φίλους του ντιζάιν και δημιουργούς, χωρίς όμως να έχει εξαφανίσει το βασικό πρόβλημα μιας νησιωτικής οικονομίας που εξακολουθεί να εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την εποχικότητα.

Η συνεργασία βρίσκεται στον πυρήνα της δημιουργικής κοινότητας

Η Κάας αποδίδει τη σημερινή εικόνα στη συνύπαρξη πολλών παραγόντων: του προγράμματος της Βασιλικής Ακαδημίας της Δανίας, της Arts & Crafts Association Bornholm, πολιτιστικών φορέων και επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν τη χειροτεχνία ως ιδιαίτερο πλεονέκτημα του νησιού. Παράλληλα, φοιτητές και δημιουργοί από διαφορετικές χώρες έχουν διαμορφώσει ένα περισσότερο διεθνές περιβάλλον.

Η φοιτήτρια κεραμικής Εμίλι Φρούεργκααρντ δίνει έμφαση στην καθημερινή επαφή με άλλους τεχνίτες. «Η κοινότητα που δημιουργείται ανάμεσα στους φοιτητές στο νησί γεννά κάτι πραγματικά ξεχωριστό», αναφέρει. Όπως εξηγεί, το γεγονός ότι βρίσκεται κοντά σε έμπειρους δημιουργούς που εξερευνούν νέες τεχνικές λειτουργεί ως διαρκής πηγή έμπνευσης.

Η αναγνώριση του 2017, σύμφωνα με την Κάας, δεν δημιούργησε από το μηδέν τη σκηνή του Μπόρνχολμ· επιβεβαίωσε μια πορεία που είχε οικοδομηθεί επί μακρόν.

Οι ρίζες αυτής της πορείας βρίσκονται στην τοπική κεραμική παραγωγή, η οποία αναπτύχθηκε χάρη στα κοιτάσματα αργίλου και καολίνη, αλλά και στους ζωγράφους που προσέλκυσαν οι γρανιτένιοι βράχοι, οι ακτές και το ιδιαίτερο φως. Αργότερα, η σχολή κεραμικής και γυαλιού στο Νέξο συνέβαλε στη δημιουργία περισσότερων εργαστηρίων, εκθεσιακών χώρων και γκαλερί.

Η γαστρονομία έφερε νέους επισκέπτες κοντά στη χειροτεχνία

Σημαντικός σταθμός για τη νεότερη ταυτότητα του Μπόρνχολμ ήταν το άνοιγμα του Kadeau το 2007 από τους Νικολάι Νόρεγκααρντ και Ράσμους Κόφοεντ. Η επιτυχία του εστιατορίου, που συνδέθηκε με τη νέα σκανδιναβική κουζίνα, τροφοδότησε το ενδιαφέρον δημιουργών από την Κοπεγχάγη και άλλες ευρωπαϊκές πόλεις. Παράλληλα, τοπικά εργαστήρια όπως τα Oh Oak και Baltic Sea Glass άρχισαν να κατασκευάζουν λιτά επιτραπέζια αντικείμενα για εστιατόρια του νησιού.

Ο επισκέπτης μπορεί να παρακολουθήσει την παραγωγή γυαλιού στο ανοιχτό εργαστήριο της Περνίλε Μπίλοβ στο Σβάνεκε ή να επισκεφθεί χώρους που διευθύνονται από καλλιτέχνες, όπως τα SOL Nexø και Galleri Sonja. Στη νεότερη σκηνή εντάσσονται επίσης το παραθαλάσσιο The Dunes από το Kadeau και το Hodda Bornholm, ένας χώρος που επιχειρεί να στεγάσει την κοινότητα και τον πολιτισμό κάτω από την ίδια στέγη.

Το στοίχημα είναι η δραστηριότητα πέρα από το καλοκαίρι

Πίσω από τη διεθνή προβολή παραμένει η οικονομική δυσκολία. Η Κάας επισημαίνει ότι βασική προτεραιότητα είναι η δημιουργία επιχειρηματικών μοντέλων που θα επιτρέπουν στους τεχνίτες να εργάζονται και να συντηρούνται ολόκληρο τον χρόνο. Το Hephaestus δημιουργεί στο Μπόρνχολμ ένα «ζωντανό εργαστήριο», όπου η παραδοσιακή τεχνογνωσία συναντά την κυκλική παραγωγή, την τεχνολογία και τα βιώσιμα υλικά.

Για τους νησιωτικούς προορισμούς, αυτό σημαίνει ότι η τέχνη και η γαστρονομία μπορούν να λειτουργήσουν όχι μόνο ως τουριστικές εμπειρίες, αλλά και ως εργαλεία διαφοροποίησης από το αποκλειστικά εποχικό μοντέλο.

Η διάσταση αυτή έχει ενδιαφέρον και για το ελληνικό κοινό: το παράδειγμα του Μπόρνχολμ δείχνει πώς η εκπαίδευση, τα τοπικά εργαστήρια και οι επιχειρήσεις μπορούν να συνδεθούν σε ένα κοινό αφήγημα. Δεν εγγυάται από μόνο του οικονομική βιωσιμότητα, αλλά υποδεικνύει ότι η ταυτότητα ενός νησιού μπορεί να στηριχθεί και στη σύγχρονη δημιουργία, όχι μόνο στο τοπίο και στις θερινές διακοπές.

Θα επιλέγατε έναν νησιωτικό προορισμό κυρίως για τα εργαστήρια τέχνης, το ντιζάιν και την τοπική γαστρονομία του;