Μια νέα θεωρία επιχειρεί να εξηγήσει πώς η εξάτονη Λίθος του Βωμού έφθασε στο Στόουνχεντζ από πετρώματα της βορειοανατολικής Σκωτίας, περίπου 700 χιλιόμετρα μακριά. Διεθνής ερευνητική ομάδα, με τη συμμετοχή του γεωχημικού Άντονι Κλαρκ του Πανεπιστημίου Curtin στην Αυστραλία, χρησιμοποίησε αριθμητικό μοντέλο για να εξετάσει εάν ο βράχος θα μπορούσε να είχε παρασυρθεί νοτιότερα από τους παγετώνες. Τα αποτελέσματα δείχνουν ως πιθανό σημείο απόθεσης το Ντόγκερ Μπανκ, έξω από την ανατολική ακτή της Αγγλίας, αφήνοντας μια απόσταση περίπου 400 χιλιομέτρων που θα έπρεπε κατόπιν να καλυφθεί με ανθρώπινη παρέμβαση.
- Η Λίθος του Βωμού ζυγίζει 6 τόνους, έχει μήκος 4 μέτρα και προέρχεται από τη βορειοανατολική Σκωτία.
- Το μοντέλο δείχνει ότι παγετώνες θα μπορούσαν να έχουν μεταφέρει πετρώματα από την Ορκάδια Λεκάνη έως το Ντόγκερ Μπανκ.
- Η υπόθεση εξακολουθεί να απαιτεί ανθρώπινη μεταφορά της πέτρας για περίπου 400 χιλιόμετρα έως την πεδιάδα του Σάλσμπερι.
Ο παγετώνας ως φυσικός «μεταφορικός ιμάντας»
Η Λίθος του Βωμού είναι η μεγαλύτερη και βαρύτερη από τις αποκαλούμενες «γαλάζιες πέτρες» του Στόουνχεντζ, δηλαδή τους βράχους που μεταφέρθηκαν από άλλες περιοχές. Οι συγκεκριμένες πέτρες τοποθετήθηκαν περίπου 2.000 χρόνια πριν από τους μεγαλύτερους λίθους που σχηματίζουν τις χαρακτηριστικές αψίδες του μνημείου.
Η ψαμμιτική Λίθος του Βωμού συνδέθηκε γεωλογικά με την Ορκάδια Λεκάνη, μια περιοχή πετρωμάτων που σχηματίστηκαν από ιζήματα αρχαίας λίμνης. Το βόρειο τμήμα του Ηνωμένου Βασιλείου παρέμενε καλυμμένο από πάγο έως περίπου πριν από 15.000 χρόνια. Καθώς ο παχύς πάγος κινούνταν αργά, μπορούσε να αποσπά και να μεταφέρει βράχους και άλλα υλικά.
Τέτοιοι βράχοι ονομάζονται παγετωνικοί πλάνητες, επειδή εντοπίζονται μακριά από το γεωλογικό υπόβαθρο από το οποίο προήλθαν. Οι μοραίνες, αντίστοιχα, είναι συσσωρεύσεις βράχων και θραυσμάτων που αφήνει πίσω του ένας παγετώνας.
Το αριθμητικό μοντέλο δεν αποδεικνύει ότι η ίδια η Λίθος του Βωμού ακολούθησε αυτή τη διαδρομή· προσδιορίζει όμως πού θα μπορούσαν να είχαν αποτεθεί πετρώματα της ίδιας γεωλογικής προέλευσης.
Το Ντόγκερ Μπανκ μπορεί να ήταν ο ενδιάμεσος σταθμός
Σύμφωνα με το μοντέλο, υλικό από την Ορκάδια Λεκάνη θα μπορούσε να φθάσει έως το Ντόγκερ Μπανκ, τμήμα της ευρύτερης Ντόγκερλαντ. Η περιοχή, η οποία σήμερα βρίσκεται κάτω από τη Βόρεια Θάλασσα, περιλαμβάνει μεγάλη παγετωνική μοραίνα και τότε αποτελούσε υψηλότερο σημείο του τοπίου.
Η Ντόγκερλαντ μεταβαλλόταν καθώς έλιωναν οι παγετώνες: από χερσαία σύνδεση ανάμεσα στην Ευρώπη και τη Βρετανία περιορίστηκε σταδιακά σε νησί και τελικά καλύφθηκε από τη θάλασσα. Παρέμεινε πάνω από τη στάθμη του νερού έως περίπου πριν από 8.000 με 9.000 χρόνια, ενδεχομένως ακόμη και πριν από 7.000 χρόνια.
Επειδή η κατάκλυσή της προηγήθηκε της κατασκευής του Στόουνχεντζ, η νέα υπόθεση προϋποθέτει ότι η πέτρα είχε μεταφερθεί εγκαίρως σε τουλάχιστον μία ακόμη τοποθεσία. Οι ερευνητές εξετάζουν το ενδεχόμενο οι νεολιθικοί άνθρωποι να επέλεξαν σκόπιμα τον ασυνήθιστο βράχο, καθώς διέθεταν γνώση των πετρωμάτων και επέλεγαν συγκεκριμένες πέτρες για τα εργαλεία τους.
Η θεωρία περιορίζει, αλλά δεν λύνει, το πρόβλημα της μεταφοράς
Αν η παγετωνική διαδρομή επιβεβαιωθεί, αυτό θα σημαίνει ότι οι κατασκευαστές δεν χρειάστηκε να μεταφέρουν τη Λίθο του Βωμού σε ολόκληρη την απόσταση των 700 χιλιομέτρων. Θα παρέμενε, ωστόσο, ένα ανθρώπινο ταξίδι περίπου 400 χιλιομέτρων από την ανατολική Αγγλία έως την πεδιάδα του Σάλσμπερι.
Η σημασία της θεωρίας βρίσκεται στο ότι μετατοπίζει το ερώτημα: όχι μόνο πώς μετακινήθηκε ένας βράχος έξι τόνων, αλλά και γιατί επιλέχθηκε και διασώθηκε από ένα τοπίο που βυθιζόταν σταδιακά.
Η απόσταση αυτή είναι περίπου αντίστοιχη με εκείνη που κάλυψαν οι άλλες γαλάζιες πέτρες, αλλά δεκαπλάσια από τη διαδρομή των μεγαλύτερων, πιο τοπικής προέλευσης λίθων Σάρσεν. Η γνωστή νεολιθική διαδρομή Μπέρκσαϊρ Ρίτζγουεϊ προσφέρει, σύμφωνα με την εργασία, μια πιθανή κατεύθυνση ανατολής-δύσης προς την πεδιάδα του Σάλσμπερι.
Πόσο πειστική θεωρείτε την υπόθεση ότι ο παγετώνας κάλυψε το πρώτο μέρος του ταξιδιού της Λίθου του Βωμού;
