Η εξάπλωση του Έμπολα σε πέντε επαρχίες της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, με επίκεντρο την Ιτούρι στα σύνορα με το Νότιο Σουδάν και την Ουγκάντα, εντείνει την ανησυχία για την ευρύτερη περιοχή. Έως τις 30 Ιουλίου είχαν επιβεβαιωθεί 3.605 κρούσματα και 1.587 θάνατοι, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Ο οργανισμός προειδοποίησε το Σάββατο ότι η επιδημία εντείνεται με «εξαιρετικό» ρυθμό και ζήτησε σημαντική ενίσχυση της υγειονομικής απόκρισης, καθώς συνεχίζονται η μετάδοση και η αύξηση των αναφερόμενων περιστατικών.
- Ο ΠΟΥ υπολογίζει τη θνητότητα μεταξύ των καταγεγραμμένων κρουσμάτων στο 44%.
- Η επιδημία ανακοινώθηκε στις 15 Μαΐου και προκαλείται από το στέλεχος Bundibugyo.
- Δεν υπάρχει σήμερα εγκεκριμένο εμβόλιο ή θεραπεία για το συγκεκριμένο στέλεχος.
- Ο ιός έχει εξαπλωθεί από την Ιτούρι σε τέσσερις ακόμη επαρχίες.
Η σημερινή επιδημία είναι η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί στη ΛΔ Κονγκό και η δεύτερη μεγαλύτερη παγκοσμίως.
Τα κρούσματα ξεπέρασαν την προηγούμενη επιδημία του Κονγκό
Τα νεότερα στοιχεία ξεπερνούν τον συνολικό αριθμό περιστατικών της επιδημίας του 2018-2020, η οποία ήταν η φονικότερη που είχε γνωρίσει μέχρι τώρα η χώρα: τότε καταγράφηκαν σχεδόν 3.500 κρούσματα και περίπου 2.300 θάνατοι.
Σε παγκόσμια κλίμακα, μεγαλύτερη παραμένει μόνο η επιδημία του 2014-2016 στη Δυτική Αφρική, κατά την οποία αναφέρθηκαν 28.616 περιστατικά στη Γουινέα, τη Λιβερία και τη Σιέρα Λεόνε. Ο Καρλ Σκάου, εκτελών χρέη εκτελεστικού διευθυντή του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος του ΟΗΕ, τη χαρακτήρισε ως την ταχύτερα εξαπλούμενη επιδημία Έμπολα που έχει παρατηρηθεί και κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να δώσει μεγαλύτερη προσοχή.
Σύμφωνα με τα Αφρικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, στους πρώτους τρεις μήνες η τρέχουσα έξαρση προκάλεσε πέντε φορές περισσότερους θανάτους από προηγούμενες επιδημίες Έμπολα στο αντίστοιχο στάδιο. Η θνητότητα 44% που αναφέρει ο ΠΟΥ εκφράζει την αναλογία θανάτων προς τα επιβεβαιωμένα κρούσματα έως τις 30 Ιουλίου και όχι πρόβλεψη για την έκβαση κάθε μεμονωμένου περιστατικού.
Οι συγκρούσεις και οι διασυνοριακές μετακινήσεις δυσκολεύουν την απόκριση
Η Ιτούρι βρίσκεται στη βορειοανατολική ΛΔ Κονγκό, κοντά σε διεθνή σύνορα, ενώ κρούσματα έχουν εντοπιστεί και στο Βόρειο και το Νότιο Κίβου. Στις δύο αυτές επαρχίες, πρωτεύουσες και μεγάλες εκτάσεις ελέγχονται από την υποστηριζόμενη από τη Ρουάντα ένοπλη οργάνωση M23.
Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι ο συνδυασμός ανασφάλειας, εκτοπισμού και κινητικότητας του πληθυσμού, μαζί με τις διασυνοριακές μετακινήσεις, περιπλέκει τις επιχειρήσεις αντιμετώπισης και αυξάνει τον κίνδυνο περαιτέρω γεωγραφικής εξάπλωσης.
Αυτό σημαίνει ότι η αντιμετώπιση δεν αποτελεί μόνο ζήτημα μιας επαρχίας: απαιτεί συντονισμό ανάμεσα σε υγειονομικές αρχές και περιοχές όπου η πρόσβαση μπορεί να είναι δυσχερής.
Για τα ευρωπαϊκά συστήματα δημόσιας υγείας, η περιφερειακή διάσταση υπογραμμίζει τη σημασία της διεθνούς επιτήρησης και της έγκαιρης ανταλλαγής πληροφοριών. Δεν προκύπτει από τα διαθέσιμα στοιχεία ότι έχουν αναφερθεί κρούσματα στην Ευρώπη.
Δύο υποψήφια εμβόλια βρίσκονται σε ανάπτυξη
Ο Έμπολα είναι σοβαρή και συχνά θανατηφόρα νόσος. Μεταδίδεται από μολυσμένα ζώα και μέσω άμεσης επαφής με σωματικά υγρά ανθρώπων που έχουν προσβληθεί από τον ιό, ενώ μπορεί να προκαλέσει αιμορραγικό πυρετό.
Η συγκεκριμένη επιδημία οφείλεται στο στέλεχος Bundibugyo, για το οποίο δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο ή θεραπεία. Ο ΠΟΥ έχει χαρακτηρίσει ως πλέον υποσχόμενο ένα υποψήφιο εμβόλιο που αναπτύσσει η Hilleman Laboratories με έδρα τη Σιγκαπούρη.
Ξεχωριστό εμβόλιο για το ίδιο στέλεχος αναπτύσσεται από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Την περασμένη εβδομάδα, ο πρώτος εθελοντής έλαβε την πρώτη δόση στο πλαίσιο κλινικής δοκιμής. Η έναρξη των δοκιμών αποτελεί βήμα της ερευνητικής διαδικασίας, αλλά δεν ισοδυναμεί με απόδειξη αποτελεσματικότητας ή με έγκριση για ευρεία χρήση.
