Το «δικαίωμα στην επισκευή» περνά από σήμερα, 31 Ιουλίου 2026, στη φάση εφαρμογής στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς εκπνέει η προθεσμία για την ενεργοποίηση της σχετικής οδηγίας στα 27 κράτη μέλη. Οι νέοι κανόνες υποχρεώνουν τους κατασκευαστές να προσφέρουν επισκευές σε εύλογο χρόνο και με εύλογο κόστος, να δημοσιεύουν δωρεάν εγχειρίδια και να παρέχουν σαφή τιμολόγηση για τα ανταλλακτικά. Προβλέπεται επίσης παράταση της νόμιμης εγγύησης κατά ένα επιπλέον έτος όταν ένα προϊόν επισκευάζεται. Ωστόσο, οι αλλαγές δεν αναμένεται να γίνουν αμέσως ορατές παντού, επειδή αρκετές χώρες δεν έχουν ακόμη ενσωματώσει την οδηγία στην εθνική νομοθεσία.
- Η προθεσμία ενεργοποίησης της οδηγίας στα 27 κράτη μέλη λήγει στις 31 Ιουλίου 2026.
- Οι επισκευές πρέπει να προσφέρονται σε εύλογο χρόνο και με εύλογο κόστος.
- Μετά την επισκευή, η νόμιμη εγγύηση μπορεί να παρατείνεται κατά ένα επιπλέον έτος.
- Οι κανόνες καλύπτουν, μεταξύ άλλων, μεγάλες οικιακές συσκευές, smartphones, tablets, ηλεκτρικά ποδήλατα και ηλεκτρικά πατίνια.
Οι κατασκευαστές αναλαμβάνουν περισσότερες υποχρεώσεις
Η ευρωπαϊκή παρέμβαση αλλάζει τους όρους με τους οποίους ένας καταναλωτής μπορεί να διατηρήσει σε χρήση μια ελαττωματική συσκευή. Οι εταιρείες οφείλουν να διαθέτουν ανταλλακτικά για αρκετά χρόνια μετά την πώληση, καθώς και οδηγίες επισκευής και τεχνική τεκμηρίωση τόσο σε εξουσιοδοτημένα όσο και σε ανεξάρτητα συνεργεία.
Τα ανταλλακτικά θα πρέπει να παρέχονται σε λογική τιμή και μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα. Παράλληλα, απαγορεύονται πρακτικές που εμποδίζουν αδικαιολόγητα την επισκευή, όπως λογισμικό ή τεχνικοί περιορισμοί που επηρεάζουν τη λειτουργία μιας συσκευής μετά την αντικατάσταση εξαρτημάτων.
Στην πράξη, το δικαίωμα στην επισκευή σημαίνει ότι η αγορά νέας συσκευής δεν θα πρέπει να αποτελεί τη μόνη ρεαλιστική επιλογή όταν η υπάρχουσα παρουσιάσει βλάβη.
Από τα ψυγεία έως τα smartphones
Οι κανόνες καλύπτουν μεγάλες οικιακές συσκευές, όπως πλυντήρια, στεγνωτήρια, πλυντήρια πιάτων και ψυγεία. Στον τεχνολογικό εξοπλισμό περιλαμβάνονται smartphones, tablets και εξοπλισμός διακομιστών, ενώ στο πεδίο εφαρμογής εντάσσονται επίσης τα ηλεκτρικά ποδήλατα και τα ηλεκτρικά πατίνια.
Οι ηλεκτρικές σκούπες δεν περιλαμβάνονται προς το παρόν στον κατάλογο και προβλέπεται να αποκτήσουν ξεχωριστό πλαίσιο σε μεταγενέστερο στάδιο.
Η εφαρμογή θα εξαρτηθεί από κάθε κράτος μέλος
Η 31η Ιουλίου είναι περισσότερο πολιτικό και διαδικαστικό ορόσημο παρά ημερομηνία άμεσης και ομοιόμορφης αλλαγής για όλους τους Ευρωπαίους. Μια οδηγία της ΕΕ θέτει τους στόχους και τις βασικές υποχρεώσεις, αλλά απαιτεί ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο. Καθώς αρκετά κράτη μέλη δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει αυτή τη διαδικασία, ενδέχεται να χρειαστούν μήνες έως ότου μεταβληθεί ουσιαστικά ο τρόπος διαχείρισης των επισκευών.
Για τους καταναλωτές στην Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι η πρακτική αξία των νέων δικαιωμάτων θα εξαρτηθεί από τους εθνικούς κανόνες εφαρμογής και από το πόσο εύκολα θα είναι διαθέσιμες οι πληροφορίες, τα ανταλλακτικά και οι υπηρεσίες επισκευής. Για τα ανεξάρτητα εργαστήρια, η πρόσβαση σε τεχνική τεκμηρίωση θα μπορούσε να διευρύνει τις επιλογές εξυπηρέτησης πέρα από τα επίσημα δίκτυα.
Στόχος η μεγαλύτερη διάρκεια ζωής των προϊόντων
Η πρωτοβουλία επιδιώκει να περιορίσει την προγραμματισμένη αχρήστευση και την πρόωρη αντικατάσταση συσκευών. Εντάσσεται στην ευρύτερη λογική της κυκλικής οικονομίας, σύμφωνα με την οποία τα προϊόντα επισκευάζονται, επαναχρησιμοποιούνται και ανακυκλώνονται αντί να απορρίπτονται πρόωρα.
Αν οι κανόνες εφαρμοστούν αποτελεσματικά, οι πολίτες θα μπορούν να παρατείνουν τη ζωή των συσκευών τους, ενώ η ΕΕ εκτιμά ότι θα περιοριστούν και τα απόβλητα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού.
Θα επιλέγατε την επισκευή αντί για την αγορά νέας συσκευής, εφόσον υπήρχαν διαθέσιμα ανταλλακτικά και σαφές κόστος;
