Οι ηλεκτρονικές χειρολαβές αυτοκινήτου, εξωτερικές ή εσωτερικές, χρησιμοποιούνται πλέον σε περισσότερα νέα μοντέλα, δημιουργώντας όμως ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς ανοίγει η πόρτα όταν διακοπεί η ηλεκτρική τροφοδοσία; Μετά από σύγκρουση, αποφόρτιση της μπαταρίας ή δυσλειτουργία, ο ηλεκτρικός μηχανισμός ενδέχεται να μην ανταποκριθεί. Τα αυτοκίνητα διαθέτουν συνήθως χειροκίνητη απασφάλιση, αλλά η θέση και ο τρόπος χρήσης της διαφέρουν ανά κατασκευαστή. Παράλληλα, οι αντιδράσεις στις ΗΠΑ έχουν οδηγήσει σε αίτημα για νέους κανόνες ασφαλείας, ενώ η Κίνα έχει απαγορεύσει τις χωνευτές χειρολαβές για λόγους ασφάλειας.
- Οι ηλεκτρονικές χειρολαβές μπορεί να μη λειτουργήσουν χωρίς ρεύμα ή έπειτα από δυσλειτουργία.
- Η χειροκίνητη απασφάλιση δεν βρίσκεται στο ίδιο σημείο σε όλα τα αυτοκίνητα.
- Σχεδόν 50.000 άνθρωποι έχουν υπογράψει σχετική εκστρατεία του Consumer Reports.
- Στις ΗΠΑ εξετάζονται νομοθετικές και κανονιστικές παρεμβάσεις για ασφαλέστερη έξοδο.
Οι χωνευτές χειρολαβές πέρασαν και στο εσωτερικό
Η τάση άρχισε με τις εξωτερικές χειρολαβές που εφαρμόζουν επίπεδα πάνω στο αμάξωμα και αναπτύσσονται ηλεκτρικά όταν πρόκειται να χρησιμοποιηθούν. Σε ορισμένα νεότερα αυτοκίνητα, αντίστοιχη λογική έχει περάσει και στην καμπίνα, όπου το συμβατικό χερούλι αντικαθίσταται από κουμπί ηλεκτρικής απασφάλισης.
Και στις δύο περιπτώσεις απαιτείται ηλεκτρική ενέργεια. Για αυτό οι κατασκευαστές προβλέπουν έναν μηχανικό τρόπο ανοίγματος, ο οποίος παρακάμπτει το ηλεκτρονικό σύστημα. Το πρόβλημα είναι ότι ο μηχανισμός αυτός δεν είναι πάντοτε εμφανής ή διαισθητικός, ιδιαίτερα για κάποιον που προσπαθεί να βγει από το όχημα υπό πίεση.
Αυτό σημαίνει ότι η ύπαρξη χειροκίνητης απασφάλισης δεν αρκεί από μόνη της· ο οδηγός και οι επιβάτες πρέπει να μπορούν να την εντοπίσουν και να τη χρησιμοποιήσουν γρήγορα.
Το εγχειρίδιο του αυτοκινήτου αποτελεί την ασφαλέστερη πηγή για τη θέση και τη λειτουργία της. Στα BMW με ηλεκτρονικές κλειδαριές πόρτας, για παράδειγμα, η χειροκίνητη απασφάλιση βρίσκεται συνήθως κοντά στη θήκη της πόρτας. Στη Chevrolet Corvette C8, αντίθετα, ο μοχλός βρίσκεται χαμηλά, ανάμεσα στο μαρσπιέ και την πόρτα. Άλλες εφαρμογές χρησιμοποιούν μοχλό ή υφασμάτινο ιμάντα, συχνά με εικονίδιο ανοικτής πόρτας.
Σε περίπτωση βλάβης, προτεραιότητα έχει η χειροκίνητη έξοδος
Εάν η ηλεκτρονική χειρολαβή σταματήσει να λειτουργεί, η πρώτη επιλογή είναι ο μηχανικός μηχανισμός και όχι η θραύση του παραθύρου. Το σπάσιμο ενός κρυστάλλου από το εσωτερικό είναι δύσκολο, ιδίως όταν πρόκειται για πολυστρωματικό γυαλί. Το σκληρυμένο γυαλί σπάει ευκολότερα, αλλά και πάλι απαιτεί κατάλληλο εργαλείο.
Η αμερικανική ένωση αυτοκινήτου AAA προτείνει να ελέγχεται η σήμανση του κατασκευαστή κοντά στη γωνία του τζαμιού, ώστε να διαπιστώνεται ο τύπος του. Αναφέρει επίσης ως επιλογή ένα εργαλείο θραύσης παραθύρου μέσα σε κιτ έκτακτης ανάγκης στην κεντρική κονσόλα.
Για τους οδηγούς στην Ελλάδα, η πρακτική σημασία είναι ίδια με κάθε άλλη αγορά: όποιος χρησιμοποιεί αυτοκίνητο με ηλεκτρονικό άνοιγμα χρειάζεται να γνωρίζει τη διαδικασία του συγκεκριμένου μοντέλου πριν παρουσιαστεί ανάγκη. Η θέση ενός γενικού εργαλείου ή μοχλού δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη, επειδή κάθε μάρκα ακολουθεί διαφορετική σχεδίαση.
Οι αντιδράσεις οδηγούν σε πιθανούς νέους κανόνες
Καθώς αυξήθηκε η χρήση των ηλεκτρονικών χειρολαβών, εντάθηκαν και οι αντιδράσεις. Η εκστρατεία «Automakers: Make Door Handles Safer» του Consumer Reports έχει συγκεντρώσει σχεδόν 50.000 υπογραφές, με ιδιοκτήτες να εκφράζουν ανησυχίες για την ασφάλεια και δυσαρέσκεια για τη λειτουργία των συστημάτων.
Ιδιαίτερη προσοχή έχει δεχθεί η Tesla. Σύμφωνα με τις αναφορές που επικαλείται η πηγή, έχουν καταγραφεί θάνατοι σε οχήματα της εταιρείας, όταν επιβάτες ή διασώστες δεν μπόρεσαν να ανοίξουν τις πόρτες σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης. Η Κίνα έγινε η πρώτη χώρα που απαγόρευσε τις χωνευτές χειρολαβές επικαλούμενη τέτοιες ανησυχίες ασφαλείας.
Στις ΗΠΑ, η βουλευτής Ρόμπιν Κέλι κατέθεσε το νομοσχέδιο SAFE Exit Act. Η πρόταση απαιτεί ευδιάκριτες χειροκίνητες απασφαλίσεις και τρόπο πρόσβασης των διασωστών στην καμπίνα από το εξωτερικό, χωρίς όμως να προτείνει απαγόρευση του συγκεκριμένου σχεδιασμού.
Το επόμενο βήμα θα μπορούσε να είναι η καθιέρωση όχι απλώς εφεδρικού μηχανισμού, αλλά μιας λύσης που αναγνωρίζεται και χρησιμοποιείται εύκολα σε κατάσταση ανάγκης.
Η αμερικανική υπηρεσία οδικής ασφάλειας NHTSA εξετάζει επίσης την ανάπτυξη νέου ομοσπονδιακού κανόνα, μετά από αίτημα να καταστεί υποχρεωτικός ένας ανθεκτικός και εμφανής μηχανισμός εξόδου στα αυτοκίνητα με ηλεκτρονικά αναπτυσσόμενες χειρολαβές. Ωστόσο, αλλαγές στον σχεδιασμό των εσωτερικών και εξωτερικών χειρολαβών δεν αναμένονται σύντομα. Μέχρι τότε, η εξοικείωση με το εγχειρίδιο και τη χειροκίνητη έξοδο του εκάστοτε αυτοκινήτου παραμένει η άμεση πρακτική ενέργεια για οδηγούς και επιβάτες.
