Κοντά σε συμφωνία Ιράν–Ομάν για τα Στενά του Ορμούζ

Το Ιράν και το Ομάν βρίσκονται κοντά σε συμφωνία για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, χωρίς ωστόσο να έχει οριστικοποιηθεί το καθεστώς διέλευσης των πλοίων. Η Τεχεράνη ανακοίνωσε στις 4 Αυγούστου ότι οι συνομιλίες εξελίσσονται θετικά σε τεχνικό και πολιτικό επίπεδο, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτίμησαν ότι μια συμφωνία θα μπορούσε να επιτευχθεί έως το βράδυ της Τετάρτης. Στο επίκεντρο βρίσκονται η δημιουργία ασφαλών λωρίδων εισόδου και εξόδου, ο βαθμός ελέγχου του Ιράν και το εάν θα επιβάλλονται τέλη στα εμπορικά πλοία.

Οι ασφαλείς διάδρομοι αποτελούν τον πυρήνα του σχεδίου

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, δήλωσε ότι οι συζητήσεις με το Ομάν συνεχίζονται με στόχο την ασφαλή ροή της θαλάσσιας κυκλοφορίας. Κατά την Τεχεράνη, εξετάζονται οι αναγκαίοι μηχανισμοί για τη μελλοντική διαχείριση των Στενών του Ορμούζ.

Οι δύο πλευρές δεν παρουσιάζουν με τον ίδιο τρόπο τη διπλωματική διαδικασία. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο υποστηρίζει ότι η Ουάσιγκτον συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις, ενώ το Ιράν επιμένει ότι συνομιλεί με το Μουσκάτ και όχι απευθείας με τις ΗΠΑ. Το Ομάν λειτουργεί ως μεσολαβητής ανάμεσα στις πλευρές.

Η αισιοδοξία για επικείμενη συμφωνία δεν σημαίνει ότι έχει επιλυθεί η βασική διαφωνία: ποιος θα ελέγχει πρακτικά τη διέλευση και με ποιους όρους.

Ο έλεγχος και τα τέλη εξακολουθούν να χωρίζουν τις πλευρές

Υψηλόβαθμη ιρανική πηγή που συμμετέχει στις συνομιλίες ανέφερε στο Reuters ότι η Τεχεράνη θέλει να ελέγχει την εισερχόμενη ναυσιπλοΐα, να έχει εικόνα της εξερχόμενης κίνησης και να μπορεί να παρεμβαίνει εφόσον το κρίνει αναγκαίο. Η ίδια πηγή περιέγραψε διάδρομο εξόδου μεταξύ Ιράν και Ομάν, με την άδεια να δίνεται μέσω του Μουσκάτ αφού ενημερωθεί η Τεχεράνη.

Οι New York Times παρουσίασαν μια ιρανική εκδοχή σύμφωνα με την οποία τα εισερχόμενα πλοία θα κινούνται κοντά στις ιρανικές ακτές και τα εξερχόμενα πλησιέστερα στο Ομάν, με τα έσοδα από πιθανά τέλη να μοιράζονται ισόποσα. Αμερικανός αξιωματούχος απέρριψε αυτή την περιγραφή ως ανακριβή, υποστηρίζοντας ότι οι προσωρινοί διάδρομοι δεν θα απαιτούν ιρανική άδεια ούτε διόδια.

Πριν από τη σύγκρουση, τα πλοία διέρχονταν ελεύθερα από τα Στενά, τα οποία βρίσκονται σε χωρικά ύδατα τόσο του Ιράν όσο και του Ομάν, αλλά αντιμετωπίζονται γενικά ως διεθνής θαλάσσια οδός. Για την Ουάσιγκτον, επομένως, η συζήτηση αφορά και την ευρύτερη αρχή της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, όχι μόνο μια προσωρινή τεχνική ρύθμιση.

Η συμφωνία θα επηρεάσει ναυτιλία και ενεργειακές αγορές

Τα Στενά του Ορμούζ συνδέουν τον Περσικό Κόλπο με τον Ινδικό Ωκεανό και από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου, μαζί με άλλα κρίσιμα αγαθά. Η προοπτική αύξησης των διελεύσεων επηρέασε ήδη τις αγορές: η τιμή του Brent υποχώρησε την Τρίτη περισσότερο από 6%, κάτω από τα 79 δολάρια ΗΠΑ το βαρέλι.

Μια προσωρινή ρύθμιση μπορεί να ανοίξει ευρύτερες συνομιλίες

Σύμφωνα με τους New York Times, το υπό συζήτηση σχέδιο περιλαμβάνει περίοδο 60 ημερών για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων σχετικά με το άνοιγμα των Στενών. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν αρχικά να αυξηθεί με ασφάλεια ο αριθμός των πλοίων που περνούν και στη συνέχεια να εξεταστούν ευρύτερα ζητήματα.

Στην ατζέντα παραμένουν οι κυρώσεις, οι επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης, τα παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία, οι εγγυήσεις ασφαλείας και το πυρηνικό πρόγραμμα. Αυτό σημαίνει ότι μια συμφωνία Ιράν–Ομάν θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πρώτο διπλωματικό βήμα, αλλά δεν θα ισοδυναμούσε από μόνη της με συνολική διευθέτηση ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον.

Θεωρείτε ότι η διαχείριση των Στενών πρέπει να παραμείνει καθεστώς ελεύθερης διέλευσης ή να ανατεθεί σε κοινό μηχανισμό Ιράν–Ομάν;