Στο επίκεντρο πολιτικού και θεσμικού ελέγχου βρίσκεται ο Οργανισμός Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ), μετά την ακύρωση από την Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων δύο διαγωνισμών για 27 πωλητήρια αρχαιολογικών χώρων και μουσείων και για τουαλέτες και ερμάρια φύλαξης στην Ακρόπολη. Οι συμφωνίες είχαν υπογραφεί τον Αύγουστο, με δυνατότητα διάρκειας έως δώδεκα έτη. Είχαν προηγηθεί ενστάσεις για τους οικονομικούς όρους και τη διαδικασία επιλογής αναδόχων. Μετά τις αποφάσεις, κόμματα της αντιπολίτευσης και ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων ζητούν απαντήσεις από το υπουργείο Πολιτισμού και τη διοίκηση του οργανισμού.
- Η συμφωνία για τα 27 πωλητήρια προέβλεπε συνολικό σταθερό μηνιαίο αντάλλαγμα 50.600 ευρώ και 2% επί των πωλήσεων.
- Οι δύο διαγωνισμοί ακυρώθηκαν μετά από προσφυγές εταιρειών για τις διαδικασίες ανάθεσης.
- Η Νάγια Γρηγοράκου είχε καταθέσει ερώτηση και αίτηση εγγράφων στις 14 Σεπτεμβρίου, χωρίς απάντηση σχεδόν πενήντα ημέρες αργότερα, όπως αναφέρει.
Οι ανακαινίσεις προηγήθηκαν των συμφωνιών με ιδιώτες
Πριν από τις αναθέσεις, είχαν διατεθεί δημόσιοι πόροι για την αναβάθμιση πωλητηρίων. Εκείνο της Ακρόπολης επαναλειτούργησε τον Ιούνιο του 2025, ύστερα από ανακαίνιση 600.000 ευρώ μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Εντασσόταν σε πρόγραμμα 6,3 εκατ. ευρώ για 14 πωλητήρια, μεταξύ άλλων στους Δελφούς και την Ολυμπία.
Η συμφωνία του Αυγούστου για τα 27 πωλητήρια ανατέθηκε στην κοινοπραξία Space Hellas και Radiant Technologies. Περιλάμβανε χώρους όπως η Ακρόπολη, οι Δελφοί, η Ολυμπία, η Κνωσός και η Επίδαυρος, με αρχική διάρκεια έξι ετών και δυνατότητα ισόχρονης παράτασης. Προέβλεπε επίσης πώληση προϊόντων σχεδιασμού και παραγωγής του αναδόχου με το λογότυπο του ΟΔΑΠ, κατόπιν έγκρισης του οργανισμού.
Για τις τουαλέτες και τα ερμάρια φύλαξης, η συμφωνία με την Public Shine Facility Management προέβλεπε μηνιαίο αντάλλαγμα 2.500 ευρώ και 2% επί των εσόδων, επίσης για έξι έτη με δυνατότητα εξαετούς παράτασης. Ο ΟΔΑΠ είναι ο φορέας του υπουργείου Πολιτισμού που διαχειρίζεται τις εμπορικές δραστηριότητες σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία.
Οι προσφυγές έθεσαν ζήτημα κανόνων δημοσίων συμβάσεων
Οι εταιρείες που προσέφυγαν αμφισβήτησαν την αντιμετώπιση των συμφωνιών ως μισθώσεων ακινήτων αντί συμβάσεων υπηρεσιών. Η διάκριση έχει πρακτική σημασία: οι κανόνες δημοσίων συμβάσεων προβλέπουν απαιτήσεις δημοσιότητας και ανταγωνισμού, ώστε οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί φορείς να μπορούν να διεκδικήσουν μια ανάθεση.
Για τα 27 πωλητήρια, η ΕΑΔΗΣΥ έκρινε ότι το μέγεθος της σύμβασης απαιτούσε διαγωνισμό σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και όχι την περιορισμένη διαδικασία που ακολουθήθηκε. Για τις τουαλέτες και τα ερμάρια διαπίστωσε ότι δεν είχαν τηρηθεί οι απαιτήσεις δημοσίων συμβάσεων και δημοσίευσης.
Οι ακυρώσεις αφορούν τη νομιμότητα των διαδικασιών και δεν αποτελούν κρίση για το αν τα συμφωνημένα ανταλλάγματα ήταν οικονομικά επαρκή.
Αυτό σημαίνει ότι η συζήτηση για τα δημόσια έσοδα παραμένει διακριτή από το ζήτημα που έκρινε η Αρχή. Η προηγούμενη δημόσια χρηματοδότηση των εγκαταστάσεων προσθέτει, ως ζήτημα λογοδοσίας, την ανάγκη να εξηγηθεί πώς τεκμηριώθηκαν οι όροι αξιοποίησής τους.
Ζητούνται εξηγήσεις για τη συνέχεια, χωρίς ανακοινωμένο χρονοδιάγραμμα
Η υπεύθυνη Πολιτισμού του ΠΑΣΟΚ, Νάγια Γρηγοράκου, είχε ζητήσει από τις 14 Σεπτεμβρίου εξηγήσεις για την ενιαία εκμίσθωση, τη μοναδική προσφορά και την οικονομική τεκμηρίωση. Μιλώντας στο ΒΗΜΑ, επικαλέστηκε το πωλητήριο του Μυστρά, με εγγυημένο μηνιαίο μίσθωμα 400 ευρώ συν 2% επί των πωλήσεων, και κάλεσε τη Λίνα Μενδώνη να δώσει «συγκεκριμένες απαντήσεις, χωρίς υπεκφυγές».
Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων ζητά εξηγήσεις για τις ευθύνες του διοικητικού συμβουλίου του ΟΔΑΠ και θέτει ζήτημα προηγούμενων αναθέσεων με το ίδιο θεσμικό πλαίσιο. Κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις είχε κάνει και η Σία Αναγνωστοπούλου της Νέας Αριστεράς.
Στα διαθέσιμα δημοσιεύματα δεν αναφέρεται συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα νέων διαγωνισμών ή σχέδιο για τη συνέχεια της λειτουργίας των υπηρεσιών. Αυτές ακριβώς τις διευκρινίσεις ζητούν πλέον οι επικριτές των αναθέσεων.































