Την πλήρη απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου και της πρόσφατης κύρωσής του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης καταγράφει η Ελλάδα σε επιστολή προς τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες. Το κείμενο, που υπογράφει η μόνιμη αντιπρόσωπος της Ελλάδας, πρέσβυς Αγλαΐα Μπαλτά, φέρει ημερομηνία 22 Οκτωβρίου και δημοσιοποιήθηκε στις 4 Νοεμβρίου. Η Αθήνα υποστηρίζει ότι η κοινοβουλευτική έγκριση δεν προσδίδει νομική ισχύ στη συμφωνία του 2019, ούτε μεταβάλλει τα ελληνικά δικαιώματα, και επαναφέρει τις αντιρρήσεις της για τη συνεργασία Τουρκίας και Λιβύης στους υδρογονάνθρακες.
- Η ελληνική επιστολή κυκλοφόρησε ως επίσημο έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ με αριθμό A/81/455.
- Η Αθήνα καταγγέλλει ότι το μνημόνιο παραβλέπει τα δικαιώματα ελληνικών νησιών, μεταξύ τους της Κρήτης και των Δωδεκανήσων.
- Η καταχώριση της επιστολής δεν αποτελεί απόφαση του ΟΗΕ για τη συμφωνία ή αποδοχή των ελληνικών επιχειρημάτων.
- Η Ελλάδα επιφυλάσσεται των δικαιωμάτων της για ενέργειες που θίγουν τα κυριαρχικά της δικαιώματα ή τη δικαιοδοσία της.
Η λιβυκή έγκριση επανέφερε τη διαφωνία για την οριοθέτηση
Η επιστολή ακολούθησε την απόφαση της 20ής Οκτωβρίου, με την οποία η Βουλή των Αντιπροσώπων, που εδρεύει στην ανατολική Λιβύη, ενέκρινε το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Το σώμα είχε προηγουμένως απορρίψει τη συμφωνία και επί χρόνια δεν της παρείχε έγκριση.
Το μνημόνιο υπεγράφη στις 27 Νοεμβρίου 2019 μεταξύ της Τουρκίας και της τότε Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης. Κατά την ελληνική επιχειρηματολογία, οι δύο χώρες δεν διαθέτουν ούτε αντικείμενες ούτε παρακείμενες ακτές και, συνεπώς, δεν έχουν κοινά θαλάσσια σύνορα.
Η Αθήνα υποστηρίζει επίσης ότι η συμφωνία αγνοεί την ύπαρξη ελληνικών νησιών και το δικαίωμά τους σε θαλάσσιες ζώνες πέραν της αιγιαλίτιδας ζώνης. Χαρακτηρίζει έτσι την προβλεπόμενη οριοθέτηση «κατάφωρη αναδιαμόρφωση της γεωγραφίας», αντίθετη προς το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.
Σύμφωνα με την ελληνική επιστολή, η φερόμενη κύρωση δεν μπορεί να μεταβάλει τον χαρακτήρα του μνημονίου ως άκυρου και ανυπόστατου.
Η καταγραφή στον ΟΗΕ δεν συνιστά κρίση επί της συμφωνίας
Η κυκλοφορία του εγγράφου εντάσσει επισήμως τις ελληνικές αντιρρήσεις στο αρχείο των Ηνωμένων Εθνών. Δεν αποτελεί, ωστόσο, απόφαση του Οργανισμού για τη νομιμότητα του μνημονίου ούτε υιοθέτηση της ελληνικής νομικής θέσης.
Οι διαφωνίες παραμένουν και σε διπλωματικό επίπεδο. Η Τουρκία χαιρέτισε τη λιβυκή έγκριση, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία προστατεύει τα αμοιβαία δικαιώματα και συμφέροντα των δύο χωρών βάσει του διεθνούς δικαίου. Αντίθετα, Ελλάδα, Αίγυπτος και Κύπρος αντέδρασαν, θεωρώντας ότι πλήττει τις θαλάσσιες διεκδικήσεις τους.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας επανέλαβε ότι η ΕΕ θεωρεί το μνημόνιο ασύμβατο με το δίκαιο της θάλασσας, ότι παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών και ότι δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για αυτές.
Η Αθήνα θέτει όρια στις ενέργειες για υδρογονάνθρακες
Η ελληνική επιστολή επεκτείνεται στο μνημόνιο συνεργασίας για τους υδρογονάνθρακες, που υπέγραψαν η Τουρκία και η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας της Λιβύης στις 3 Οκτωβρίου 2022. Η Αθήνα επαναλαμβάνει την αντίθεσή της στον βαθμό που αυτό εφαρμόζει την οριοθέτηση του 2019 ή βασίζεται σε αυτήν.
Η Ελλάδα δηλώνει ότι κάθε σχετική ενέργεια που θίγει τα κυριαρχικά της δικαιώματα ή τη δικαιοδοσία της παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και επιφυλάσσεται των δικαιωμάτων της.
Παράλληλα, απορρίπτει ως ατεκμηρίωτες και χωρίς νομική βάση τις λιβυκές αξιώσεις για τα εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας που κατατέθηκαν στον ΟΗΕ στις 27 Μαΐου 2025.
Η επιστολή ολοκληρώνεται με την προσήλωση της Αθήνας στην ειρηνική, καλόπιστη επίλυση των ζητημάτων θαλάσσιας οριοθέτησης σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, παραπέμποντας στις συμφωνίες που έχει συνάψει με την Ιταλία και την Αίγυπτο.































