Το Συνταγματικό Συμβούλιο της Γαλλίας μπλόκαρε την Παρασκευή τη νομοθεσία για την απαγόρευση των social media σε παιδιά κάτω των 15 ετών, κρίνοντας ότι προσέκρουε στην ελευθερία της έκφρασης και δεν περιείχε επαρκείς νομικές εγγυήσεις για την επαλήθευση της ηλικίας. Το μέτρο, που είχε εγκριθεί από τους Γάλλους νομοθέτες τον περασμένο μήνα, προέβλεπε ότι οι ανήλικοι δεν θα μπορούσαν να ανοίγουν λογαριασμό από την 1η Σεπτεμβρίου. Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ανέθεσε στον πρωθυπουργό Σεμπαστιάν Λεκορνί να αναθεωρήσει το κείμενο, ώστε να απαντά στις ενστάσεις του δικαστηρίου.
- Η απαγόρευση αφορούσε την πρόσβαση παιδιών κάτω των 15 ετών σε συγκεκριμένες διαδικτυακές υπηρεσίες.
- Οι πλατφόρμες θα είχαν περιθώριο έως τις αρχές του 2027 για να κλείσουν υφιστάμενους λογαριασμούς παιδιών.
- Το Συνταγματικό Συμβούλιο έκρινε ότι δεν είχαν καθοριστεί σαφείς όροι και όρια για την απόδειξη της ηλικίας.
- Ο Μακρόν θέλει η αναθεωρημένη μεταρρύθμιση να τεθεί σε ισχύ πριν από τις προεδρικές εκλογές του 2027.
Η επαλήθευση ηλικίας ανέτρεψε τον σχεδιασμό
Το βασικό πρόβλημα που εντόπισε το Συνταγματικό Συμβούλιο ήταν ότι μια απαγόρευση για τους ανηλίκους προϋποθέτει έλεγχο κάθε χρήστη. Όπως ανέφερε στην απόφασή του, όταν αποκλείονται οι κάτω των 15 ετών από ορισμένες υπηρεσίες, «κάθε πρόσωπο, ακόμη και ένας ενήλικος», υποχρεώνεται ουσιαστικά να αποδείξει την ηλικία του.
Οι νομοθέτες, σύμφωνα με το Συμβούλιο, δεν είχαν διευκρινίσει ούτε τον τρόπο με τον οποίο θα γινόταν αυτή η απόδειξη ούτε τα όρια που θα ίσχυαν. Ως αποτέλεσμα, το πλαίσιο δεν παρείχε τις αναγκαίες νομικές εγγυήσεις.
Η απόφαση δεν απορρίπτει απλώς έναν τεχνικό μηχανισμό: δείχνει ότι ο περιορισμός της πρόσβασης των παιδιών δεν μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς να επηρεάσει ταυτόχρονα τα δικαιώματα και την ιδιωτικότητα όλων των χρηστών.
Το νομοσχέδιο περιλάμβανε επίσης απαγόρευση της χρήσης κινητών τηλεφώνων στα λύκεια. Παράλληλα, απαιτούσε από τις πλατφόρμες να εφαρμόσουν μέτρα επαλήθευσης ηλικίας σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της γαλλικής αρχής προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Η απόφαση επηρεάζει ευρύτερα τη ρύθμιση των πλατφορμών
Η υπόθεση έχει σημασία πέρα από τη Γαλλία, επειδή αναδεικνύει τη βασική δυσκολία ανάλογων απαγορεύσεων: για να ξεχωρίσει μια πλατφόρμα έναν ανήλικο από έναν ενήλικο, χρειάζεται κάποια μορφή αξιόπιστου ελέγχου. Αυτό σημαίνει ότι μια μελλοντική ρύθμιση θα πρέπει να συνδυάζει την προστασία των παιδιών με σαφείς περιορισμούς στη συλλογή και χρήση στοιχείων ταυτοποίησης.
Για τις πλατφόρμες, μια αναθεωρημένη εκδοχή του νόμου θα μπορούσε να σημαίνει νέες υποχρεώσεις ελέγχου· για τους χρήστες, θα μπορούσε να συνεπάγεται ότι η πρόσβαση θα συνδέεται με κάποια διαδικασία απόδειξης ηλικίας.
Η Γαλλία δεν είναι η μόνη χώρα που εξετάζει τέτοιους περιορισμούς. Η Αυστραλία έχει θεσπίσει απαγόρευση για παιδιά κάτω των 16 ετών σε πλατφόρμες όπως το Facebook, το TikTok, το Twitch και το YouTube, ενώ το μέτρο έχει αντιμετωπίσει νομικές προσφυγές από εταιρείες social media. Η Δανία βρίσκεται κοντά στην υιοθέτηση παρόμοιας νομοθεσίας, το Ηνωμένο Βασίλειο εξετάζει τη σχετική επιλογή και στον Καναδά έχει παρουσιαστεί νομοσχέδιο για χρήστες ηλικίας 16 ετών και κάτω. Ορισμένες αμερικανικές πολιτείες έχουν επιλέξει περιορισμούς ή απαίτηση γονικής συναίνεσης, αντί για πλήρη απαγόρευση.
Ο Μακρόν επιμένει σε αναθεωρημένο νομοσχέδιο
Η δικαστική απόφαση δεν κλείνει πολιτικά την υπόθεση. Το Μέγαρο των Ηλυσίων ανακοίνωσε ότι ο Μακρόν έδωσε εντολή στον Λεκορνί να προσαρμόσει το νομοσχέδιο στις παρατηρήσεις του Συνταγματικού Συμβουλίου. Ο Γάλλος πρόεδρος έχει επανειλημμένα στηρίξει την απαγόρευση και επιδιώκει την εφαρμογή της μεταρρύθμισης πριν από τις προεδρικές εκλογές του 2027.
Το επόμενο κείμενο θα χρειαστεί, επομένως, να περιγράφει με μεγαλύτερη ακρίβεια ποιος ελέγχει την ηλικία, ποια δεδομένα μπορούν να ζητούνται και ποια όρια προστατεύουν τους ενήλικους χρήστες. Μόνο τότε θα φανεί αν ο βασικός στόχος της απαγόρευσης μπορεί να διατηρηθεί χωρίς να επαναληφθούν οι συνταγματικές ελλείψεις που εντόπισε το Συμβούλιο.
Πιστεύετε ότι η επαλήθευση ηλικίας μπορεί να προστατεύσει τους ανηλίκους χωρίς να περιορίσει υπερβολικά την ιδιωτικότητα όλων των χρηστών;
